Zasady bezpiecznej terapii miejscowymi glikokortykosterydami

Artykuł opublikowany (ostatnia modyfikacja )

Źródło tej strony | Kategorie: terapia sterydy

  1. Nie stosuj miejscowych preparatów glikokortykosteroidowych w leczeniu chorób skóry bez prawidłowo postawionej diagnozy. GKS są wyrafinowaną formą leczenia objawowego chorób przebiegających z zaburzeniami immunologicznymi i stanem zapalnym, jednak nie eliminują przyczyn ich powstawania. Niejednokrotnie zdarza się, iż po zaprzestaniu terapii objawy choroby wracają znacznie bardziej nasilone.
  2. Nieprawidłowym postępowaniem jest stosowanie preparatów silnie działających jako leków I rzutu. Należy wybrać lek o możliwie najsłabszym działaniu, który zapewni ustąpienie wykwitów w jak najkrótszym czasie. W sytuacji, gdy konieczne jest zastosowanie kortykosteroidów z grupy I (najsilniej działających), należy ściśle przestrzegać czasu trwania terapii – maksymalnie 7 dni. Po uzyskaniu poprawy, dla podtrzymania efektu można kontynuować leczenie preparatem o mniejszej sile działania lub stosować terapię przerywaną. Polega ona na podawaniu preparatów GKS co 2. dzień, 2 razy w tyg. lub przez 2 tyg. w miesiącu, stosując w ciągu pozostałych 14 dni preparaty pielęgnacyjne (emolienty). Obfite stosowanie środków zmiękczających skórę i zmniejszających jej suchość często zmniejsza potrzebę stosowania miejscowej kortykoidoterapii (zwłaszcza u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry i rybią łuską). Należy pamiętać, iż za maksymalny bezpieczny okres stosowania GKS u dorosłych uważa się 12 tyg., a u dzieci 4 tyg. Przez wiele lat zalecano stosowanie miejscowej kortykoidoterapii 2 razy/dobę. Badania przeprowadzone w ciągu ostatnich lat dowodzą, iż stosowanie preparatów zewnętrznych raz dziennie jest tak samo skuteczne i dobrze tolerowane, a ponadto zmniejsza ryzyko działań niepożądanych i obniża koszt terapii.
  3. Należy z dużą rozwagą zapisywać GKS na szczególnie wrażliwe okolice skóry (twarz, pachwiny) oraz miejsca zgięciowe, gdzie wyjątkowo szybko mogą wystąpić zmiany zanikowe. Zasad tych należy przestrzegać zwłaszcza u dzieci, których skóra jest znacznie cieńsza, a stosunek masy ciała do powierzchni usposabia do wchłaniania większych ilości leku niż u dorosłych.
  4. U dzieci w okresie pokwitania, ze względu na większą możliwość powstawania rozstępów skóry, miejscowe kortykosteroidy należy ostrożnie stosować w tych okolicach, w których rozstępy występują najczęściej (uda, pośladki i sutki).
  5. Przy długotrwałym leczeniu preparatami GKS może wystąpić zjawisko tachyfilaksji. Można mu zapobiec podając lek raz na 72 godz.
  6. W przypadku leczenia zapalnych chorób skóry, które często ulegają nadkażeniu bakteryjnemu (np. wyprysk), należy najpierw przeprowadzić miejscowe lub układowe leczenie przeciwbakteryjne, lub zastosować kombinowany preparat kortykosteroidowy z antybiotykami aminoglikozydowymi lub tetracyklinami.
  7. W przypadku opornego ustępowania objawów chorobowych w trakcie kortykoterapii, należy rozważyć:

    • współistnienie infekcji bakteryjnej, grzybiczej, wirusowej lub pasożytniczej,
    • nieprawidłową diagnozę, np. wyprysk polekowy, Mycosis fungoides,
    • zbyt słaby preparat zastosowany na daną okolicę ciała lub jednostkę chorobową,
    • nieprawidłowe podłoże leku, np. maść ma efektywniejsze działanie niż krem; na okolice skóry cechujące się dużą hiperkeratozą (np. pięty) korzystnie jest zastosować kortykosteroid z dodatkiem kwasu salicylowego.
  8. Po każdym smarowaniu GKS należy dokładnie umyć ręce.

Źródło: Żaba R, Mikołajczyk K - Miejscowe preparaty glikokortykosteroidowe – zasady racjonalnego stosowania - Przew Lek 2004; 6: 61-69

Zobacz również

Autor: Opublikowane w serwisie Atopowe.pl ; Licencja GNU Wolnej Dokumentacji, wersja 1.2, Listopad 2002