Takrolimus

Artykuł opublikowany (ostatnia modyfikacja )

Źródło tej strony | Kategorie: substancje aktywne leki immunosupresyjne

Takrolimus jest substancją wytwarzaną przez grzyb Streptomyces tsukabaenzi, działającą immunomodulująco (głównie immunosupresyjnie) i przeciwzapalnie. Należy do grupy inhibitorów kalcyneuryny, podobnie jak cyklosporyna i pimekrolimus. Znany jest od 1984 roku. Od dłuższego czasu stosowany jest we wspomaganiu leczenia po transplantacjach narządów. Działanie takrolimusu polega między innymi na:

  • blokadzie transkrypcji cytokin prozapalnych wytwarzanych przez limfocyty Th
  • hamowaniu syntezy i uwalniania mediatorów komórek tucznych
  • upośledzeniu funkcjonowania komórek Langerhansa
  • hamowaniu wczesnej aktywacji limfocytów T przez połączenie z białkiem wiążącym (makrofiliną) FK506
  • osłabia działanie układu odpornościowego
  • powoduje wzrost syntezy kolagenu, nawet po długotrwałym leczeniu sterydami; odbudowuje skórę

SAKARI REITAMO, ANITA REMITZ Miejscowe leczenie immunomodulujące u chorych na atopowe zapalenie skóry Postępy Dermatologii i Alergologii XXI; 2004/4[1]

Stosowanie miejscowe

Zarówno takrolimus, jak i pimekrolimus cechuje wysoki profil bezpieczeństwa i choć mają silne działanie przeciwzapalne, nie są to pochodne sterydów i nie mają charakterystycznych dla nich skutków ubocznych. Mogą być stosowane przewlekle, można stosować je na delikatną skórę twarzy, szyi oraz fałdy skórne. Substancje czynne nie mają tendencji do kumulowania się w organizmie. Ponadto w przeciwieństwie do kortykosterydów lek wnika jedynie w skórę zmienioną chorobowo, nie przenika przez skórę zdrową, a więc w miarę gojenia skóry stopień wchłaniania spada praktycznie do zera[2].

Dzięki temu, że cząsteczki takrolimusu są mniejsze niż cząsteczki cyklosporyny, przenikają przez skórę, co umożliwia miejscowe stosowanie takrolimusu w postaci maści/kremu.

Częstym objawem towarzyszącym stosowaniu tych preparatów jest uczucie pieczenia, zaczerwienienie oraz rzadko nasilenie świądu. Są to jednak objawy występujące w ciągu kilku pierwszych dni stosowania leku i zazwyczaj w krótkim czasie mijają. Przeczytaj jak można ich zupełnie uniknąć.

Obawy co do rakotwórczości

Podstawą do obaw co do potencjalnej rakotwórczości miejscowych środków immunosupresyjnych jest mechanizm działania, który jest taki sam jak w przypadku substancji podawanych systemowo (doustnie) osobom po przeszczepach, które podwyższają prawdopodobieństwo zachorowania na raka.

W badaniach, w których udało się wywołać raka u myszy albo małp, podawano duże dawki substancji doustnie. Takrolimus jednak podaje się miejscowo, na skórę, i w małych dawkach.

Na slajdzie nr. 13 prezentacji[3] są pokazane wyniki badań. Ocenia się, że takrolimus jest jednym z najlepiej przebadanych leków stosowanych w chorobach skóry[4]. W siedmiu różnych badaniach klinicznych w sumie brało udział około 19000 pacjentów w grupie takrolimusowej i około 4000 w grupie nietakrolimusowej (albo sterydy albo samo podłoże). W grupie 19000 były 2 przypadki raka. Jest to mniej niż w całej populacji, co potwierdza bezpieczeństwo takrolimusu. W badaniach na zwierzętach wykazano, że połączenie takrolimusu / pimekrolimusu i ekspozycji na UV nie zwiększa fotokacerogenezy i indukcji raków skóry. W innym doniesieniu wykazano paradoksalnie, że częstość występowania niemelanocytowych raków skóry u pacjentów chorych na AZS leczonych IK była mniejsza wśród tych, u których zużyto więcej tubek IK[5].

Bibliografia

Zobacz też

[1] Kyllönen H, Remitz A, Mandelin JM, et al. Effects of 1-year intermittent treatment with topical tacrolimus monotherapy on skin collagen synthesis in patients with atopic dermatitis. Br J Dermatol 2004; 150: 1174-81.

[2]

[3] Current Perspectives in Treating Atopic Dermatitis - Alan B. Fleischer Jr MD, Lawrence E. Eichenfield MD

[4] Rustin M. - The safety of tacrolimus oitment for the treatment of atopic dermatitis: a review. - B J Dermatol; 157: 861-873

[5] Thaçi D, Salgo R. Malignancy concerns of topical calcineurin inhibitors for atopic dermatitis: facts and controversies Clin Dermatol. 2010 Jan-Feb;28(1):52-6.

Autor: Opublikowane w serwisie Atopowe.pl ; Licencja GNU Wolnej Dokumentacji, wersja 1.2, Listopad 2002